Bł. Rafał Chyliński

Dziecięce lata i nauka

Melchior Chyliński urodził się 6 stycznia 1694 r. we wsi Wysoczka, w parafii Buk, koło Poznania. Na chrzcie otrzymał imię Melchior, Jego rodzice, Jan Arnold Chyliński i Marianna Małgorzata z Kierskich, należeli do drobnej szlachty wielkopolskiej. Melchior od dziecka okazywał pobożność i miłosierdzie dla biednych.

Ukończył szkołę parafialną w Buku, a następnie kolegium humanistyczne jezuitów w Poznaniu. Po trzech latach nauki Melchior opuścił jednak kolegium. Przyczyną była prawdopodobnie choroba i śmierć ojca.

Służba wojskowa

W 1712 r. zaciągnął się do wojska, gdzie przez trzy lata doszedł do stopnia oficerskiego i został komendantem chorągwi.

Po trzech latach uznał, że służba wojskowa nie była jego powołaniem. Odszedłem, bo mi się tam nie podobało – tłumaczył krótko.

Boże powołanie

Czując w sobie powołanie do służby Bożej wstąpił do Zakonu Franciszkanów Krakowie, w 1715 r. Po przyjęciu habitu zakonnego otrzymał imię zakonne Rafał.

Nowicjat odbywał w Piotrkowie. Studia teologiczne odbył w Kaliszu i Obornikach, a święcenia kapłańskie otrzymał w Poznaniu w roku 1717. Przełożeni po święceniach posyłali go na różne placówki duszpasterskie. Pracował w Radziejowie, Pyzdrach, Kaliszu, Gnieźnie, Warszawie, Poznaniu i Warce. Zasłynął wielkim talentem misjonarskim oraz życiem ascetycznym. Gdy w roku 1736 wybuchła w całej Małopolsce zaraza, o. Rafał zgłosił się na ochotnika do Krakowa na kapelana i pielęgniarza zarażonych. Prosił, by mu wyznaczano stałe dyżury w szpitalu. Warunki były tam straszne. Brakowało lekarstw i zorganizowanej pomocy sanitarnej, gdyż nawet lekarze w obawie przed epidemią wyjechali z Krakowa. O. Rafał opiekował się ludźmi leżącymi w barłogach, z których wydzielał się niesamowity fetor. Posilał ich czym mógł, pokrzepiał rozdając chleb, pocieszając, słuchając spowiedzi, a zmarłych grzebał.

Posługa ubogim

Epidemia ustąpiła po dwóch latach, wtedy o. Rafał został skierowany do klasztoru w Łagiewnikach koło Łodzi, gdzie powierzono mu opiekę nad żebrakami. Wielu ich przyciągało sanktuarium św. Antoniego Padewskiego – miejsce licznych odpustów i pielgrzymek. Tam właśnie o. Rafał zasłynął jako wielki opiekun chorych, ubogich i nieszczęśliwych, a także jako spowiednik, pokutnik i egzorcysta.

Szukali u niego pomocy dla swych dusz i ciał nie tylko chorzy i bezdomni, ale i ludzie ze szlacheckich rodów. W swoim miłosierdziu o. Rafał posuwał się tak daleko, że oddawał swój płaszcz czy bieliznę, a spiżarnia klasztorna za jego przyczyną nieraz świeciła pustką.

Ostatnie lata życia

Życie o. Rafała Chylińskiego pełne pokuty i cierpienia życie trwało zaledwie 47 lat. Pełną miłości i pokory opiekę nad chorymi przerwała choroba, zmuszając go do pozostania w celi zakonnej. Chorując przez trzy tygodnie, dawał przykład wielkiej cierpliwości, z jaką znosił wszelkie cierpienia. Współbracia uważali, że przepowiedział dzień swojej śmierci, prosząc w przededniu o udzielenie sakramentów. Zmarł w Łagiewnikach 2 grudnia 1741 r. Tam w kościele znajdują się jego relikwie, do których pielgrzymki rozpoczęły się niemal od razu po pogrzebie. Kult o. Rafała, podtrzymywany cudami, które dokumentowali współbracia, przetrwał 250 lat. Proces beatyfikacyjny, przerwany przez rozbiory Polski, a następnie dwie wojny światowe został wznowiony w naszych czasach.

O ile za życia uznawano jego wielkie miłosierdzie i moc pokuty, o tyle po śmierci wsławił się wieloma cudami.

Dziejące się przy grobie Rafała Chylińskiego cuda ożywiały kult, tak że przetrwał on do naszych czasów.

Beatyfikacja

Ta trwałość czci oraz uznanie prawdziwości cudownych uzdrowień doprowadziły do ogłoszenia go błogosławionym.

Beatyfikacji o. Rafała dokonał Jan Paweł II w Parku Agrykola w Warszawie 9 czerwca 1991 r., w 250. rocznicę jego śmierci.

Ekshumacje ciała

Ciało bł. Rafał Chylińskiego było ekshumowane kilkakrotnie. Pierwsze otwarcie trumny miało miejsce około 20 lat po jego śmierci w 1772 r. – wtedy zauważono, że jego ciało nie uległo rozkładowi. I pozostaje ono nienaruszone po dzień dzisiejszy. Następnie jego trumnę otwierano w następnych latach w: 1906, 1949. Ostatnia ekshumacja w 1990 r. była związana z procesem beatyfikacyjnym, kiedy to pobrano relikwie z jego ciała.

Dr Daniel Cybula – „Bł. o. Rafał Chyliński”

Obraz autorstwa dr. Daniela Cybuli przedstawia artystyczną wizję postaci błogosławionego ojca Rafała Chylińskiego. Ponieważ nie zachował się żaden dokładny wizerunek zakonnika z okresu jego życia, jedynym punktem odniesienia pozostaje mało wyraźna fotografia z ekshumacji, dzieło ma charakter portretu intencjonalnego (wyobrażeniowego).

Warsztat i technika malarska

Artysta połączył w tym dziele dwie wymagające techniki malarskie, budując unikalną strukturę wizualną:

Puentylizm (punktosizm): Kolory na płótnie były nanoszone precyzyjnie w postaci drobnych punktów i plamek, które dopiero w oku widza zlewają się w spójny obraz.

Sfumato: Łagodne, miękkie przejścia między partiami ciemnymi a jasnymi eliminują ostre kontury, nadając kompozycji głębię oraz subtelny, mistyczny klimat.

Sposób malowania twarzy o. Rafała oraz jej głęboki wyraz psychologiczny były inspirowane tradycją polskiego malarstwa portretowego, w szczególności twórczością Kazimierza Pochwalskiego, jednego z najważniejszych portrecistów przełomu XIX i XX wieku.

Symbolika i rys historyczny postaci

Wygląd postaci na obrazie jest głęboko zakorzeniony w historii oraz duchowości zakonnika:

Oblicze pełne spokoju: Choć o. Rafał ma na obrazie wysokie czoło (nawiązujące do jego znanej podobizny ze Skierniewic) oraz bardzo szczupłą, pociągłą twarz, bije z niego łagodność. Artysta celowo zrezygnował z dosłownego ukazywania fizycznego wycieńczenia. Zamiast człowieka umęczonego, widzimy o. Rafała jako „błogosławionego mieszkańca nieba”, który odnalazł wieczny pokój.

Świadectwo umartwienia: Szczupłe rysy twarzy subtelnie przypominają jednak o surowym życiu, jakie prowadził na ziemi o licznych postach, noszeniu włosienicy czy pasa z gwoździami, a także o cierpieniu fizycznym (bólu nogi, na który skarżył się od dzieciństwa).

Historia habitu i kolorystyka: Szaty zakonne kryją w sobie ciekawą syntezę historyczną. Inspiracją do namalowania habitu była oryginalna XVIII-wieczna stuła. Artysta decidiu-se jednak na uwspółcześnienie kolorystyki stroju. W czasach o. Rafała (przed Rewolucją Francuską) habity franciszkańskie miały kolor szary – na obrazie zastosowano jednak barwę współczesną, bardziej czytelną dla dzisiejszego odbiorcy.

O artyście

dr Daniel Cybula (Instytut Malarstwa i Rysunku) – urodził się w Skierniewicach w 1978 roku. Studiował na Wydziale Grafiki i Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Dyplom obronił w 2004 roku w Pracowni Malarstwa prof. Mariana Kępińskiego oraz w Pracowni Technik Wklęsłodrukowych prof. Krzysztofa Wawrzyniaka. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) Okręgu Łódzkiego. Od 2009 roku związany zawodowo z macierzystą uczelnią jako pracownik naukowo-dydaktyczny, a w 2018 roku uzyskał tytuł doktora sztuki.

W latach 2005–2007 współtworzył środowisko polskiej animacji, współpracując ze studiem „Se-ma-for”. Jest autorem prac malarskich do głośnego filmu „Świteź” Kamila Polaka oraz do nagrodzonego Oscarem „Piotrusia i wilka” w reżyserii Suzie Templeton.

W bogatym dorobku artysty, oprócz malarstwa olejnego, ważne miejsce zajmują pastel, akwarela, a także techniki graficzne i rysunkowe. Jest autorem 21 wystaw indywidualnych, a swoje prace prezentował na 76 wystawach zbiorowych w kraju i za granicą m.in. w Niemczech (Rostock, Wuppertal, Stuttgart, Berlin), na Ukrainie (Lwów, Kijów) oraz w Hiszpanii (Blanca, Huercal-Overa, Palma de Mallorca). Swoje doświadczenie rozwijał podczas międzynarodowych warsztatów twórczych w Hiszpanii (2002–2005) i Niemczech (2005), a w 2019 roku prowadził autorskie warsztaty w ramach programu Erasmus w Escola d’Art i Superior de Disseny de les Illes Balears. Był dwukrotnie wyróżniany na Międzynarodowym Biennale Obrazu „Quadro-Art” w Łodzi (w latach 2007 i 2016).